Janet Krause verlaat na 42 jaar het Residentie Orkest


“Ik ben een rijk mens met alles wat ik heb meegemaakt”
 
"Ik prijs me rijk dat ik samen met heel fijne collega’s zulke mooie muzikale momenten heb mogen beleven."

- Janet Krause

Janet Krause neemt eind deze maand afscheid van het Residentie Orkest. De aanvoerder tweede violen heeft dan ruim veertig jaar vooraan in het orkest gezeten.

De wervelende finale van de Vijfde symfonie van Tsjaikovski onder leiding van chef-dirigent Anja Bihlmaier zullen Janets allerlaatste noten zijn in het Residentie Orkest. Maar daarna is ze geenszins van plan te stoppen met spelen en in het bekende zwarte gat zal ze zeker niet vallen. “Ik ben nog aanvoerder bij de Solistes Européens in Luxemburg en blijf lesgeven aan het Koninklijk Conservatorium hier in Den Haag. Op dit moment heb ik een grote vioolklas en daarnaast geef ik kamermuziek en heb ik nog een orkestklas. Zelf heb ik nooit echt gedacht aan mijn pensioen, in de zin van ‘daar werk je naar toe en dan stop je’. Natuurlijk komt dat moment een keer, en dat is ook goed, want in het orkest moeten jonge mensen een kans krijgen. Maar ik blijf vioolspelen en lesgeven, want dat is onderdeel van wie ik ben. Ik ga zolang door als ik wil en kan.” 

Van Canada… 
Met vijf broers en zussen groeide Janet op in Canada, waar haar ouders naartoe waren geëmigreerd. “Mijn vader kwam uit Polen en wilde na de oorlog niet terug. Via Italië kwam hij in Engeland terecht waar hij mijn moeder ontmoette, een fantastisch celliste en opgeleid aan de Londense Royal Academy. Omdat ze een economische depressie verwachtten, vertrokken ze naar Canada. Het is vooral mijn moeder die mijn liefde voor muziek heeft aangewakkerd. Van jongs af aan kregen we allemaal een strijkinstrument in onze handen. Natuurlijk vond je dat in het begin niet zo leuk, maar gaandeweg werd je beter en mocht je in een strijkkwartet of orkestje spelen. En dan wil je niet meer stoppen. We speelden ook elke donderdagavond thuis strijkkwartetten, dat was echt heerlijk om te doen en daar heb ik ook veel van opgestoken. Het meeste heb ik echter geleerd van Lorand Fenyves (1918-2004), mijn leraar aan de Universiteit van Toronto. Zijn liefde voor muziek droeg hij aan mij over, zijn nieuwsgierigheid maar ook hoe je iets vorm moet geven, hoe je een mooie klank kan maken etc. Ik denk bijna elke dag even aan hem.” 

Foto: Janet Krause

Naar Nederland 
Na haar studie in Toronto zocht Janet een baan. Ze had zelfs naar de prestigieuze Juilliard School in New York kunnen gaan, maar daar ontbrak helaas het geld voor. Liever kocht ze een ticket naar Nederland om van daaruit op zoek te gaan naar een orkest. “Mijn vader reisde veel voor zijn werk, kende Nederland goed en vertelde over de aardige mensen. Dus ik dacht, waarom niet. Ik wilde vooral studeren, maar ik moest eerst geld verdienen. Met de Canadese afstanden die ik gewend was, vond ik reizen naar Londen, Parijs of Wenen maar een peulenschil. Ik heb toen iets van tien proefspelen geregeld in onder meer Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië. Maar met mijn eerste auditie, bij het Gelders Orkest in Arnhem, was het al meteen raak. Daarna zocht ik een baan in Amsterdam, omdat ik bij Davina van Wely was gaan studeren. Ik heb toen twee jaar in het Balletorkest gezeten alvorens ik in 1980 naar Den Haag kwam, naar het Residentie Orkest.” 

Residentie Orkest 
Janet begon haar Residentie Orkest-carrière bij de eerste violen. “Het orkest was echt geweldig, met een hele grote vioolsectie. Er kwam een overweldigende klank uit het orkest. Ik vond iedereen best oud, maar dat zullen jonge mensen nu ook met mij hebben”, vertelt ze lachend. “Ik moest hard studeren, want er zat heel veel nieuw repertoire voor mij bij.” In hetzelfde jaar al kwam de positie vrij die Janet nu al ruim veertig bezet: aanvoerder tweede violen.  “Doe maar niet zeiden sommigen, omdat ik nog zo jong was, er moet iemand komen met meer ervaring. Maar ik was eigenwijs en heb toch het proefspel gedaan. Natuurlijk was het in het begin pittig, want achter je heb je collega’s die veel ouder zijn en veel langer in het orkest zitten. Je bent jong, soms net te gretig en je moet dus rust zien te vinden. Jaren later zei iemand uit de groep tegen me: ‘Ik zag het in het begin niet zitten, maar je bent het beste wat we hadden kunnen doen.’ Dat was erg leuk om te horen.” Het is dan ook een hele fijne plek om te zitten, en nog steeds. Je hebt altijd een beetje een strijkkwartetgevoel, ook in grote werken van Mahler en Strauss. De middenstem is zo belangrijk voor de klank, de kleur, je maakt als tweede viool het orkest een stukje rijker.” 

Herinneringen  
Het is niet meer dan logisch dan dat je na ruim veertig jaar een aantal momenten kan opnoemen die bijzonder waren. Dat geldt ook voor Janet, al wil ze meteen kwijt dat het vooral persoonlijk is. “Net als in het leven zijn er dingen die je blij maken, concerten waar je een fijne herinnering aan hebt. Dat kan zijn door een combinatie van collega’s, dirigenten, solisten, een bepaald stuk of juist de plek waar je speelt. Zo ben ik met het orkest ooit op tournee naar Warschau geweest, waar mijn vader vandaan kwam. Indrukwekkende concerten, ook omdat ik toen familie en collega’s van mijn vader heb ontmoet. Maar ook Berlioz’ Symphonie fantastique met Alain Lombard, Welser-Möst die Strauss’ Till Eulenspiegel dirigeerde of de Bruckner-symfonieën onder leiding van Hans Vonk zitten nog in mijn hoofd. De tijd met Svetlanov, Järvi… Het orkest heeft altijd geweldige dirigenten gehad.”  

Inspireren 
En nu is het dan tijd om te gaan. Maar zoals gezegd blijft Janet actief, onder meer in het lesgeven, iets wat ze ontzettend belangrijk en leuk vindt om te doen. “Je probeert natuurlijk iets over te brengen op de studenten, maar zo dat je hun eigen talent niet in de weg zit. Je wil ze inspireren, nieuwsgierig maken naar wat ze kunnen, maar ook nieuwsgierig in nieuw repertoire. Natuurlijk komt er voor hun veel discipline bij kijken en moet er hard gewerkt worden voor een hoog niveau maar ik wil graag ook de echte liefde voor muziek en klank meegeven. Gelukkig kan ik dat de komende tijd nog blijven doen en ik zal dus regelmatig in Amare zijn. Dan kan ik nu ook eindelijk de Concertzaal als bezoeker meemaken en hoef ik mijn collega’s uit het orkest niet al te veel te missen.” 

Jan Jaap Zwitser 

Over Janet Krause

Naam Janet Krause 

Instrument Tweede viool (aanvoerder) 

Bij het Residentie Orkest sinds 1980 

Studie Bachelor of Music in Performance, University of Toronto bij Lorand Fenyves; Solodiploma, Conservatorium van Amsterdam bij Davina van Wely. Haalde recent haar master in Den Haag, haar scriptie The Art of Auditioning werd met ‘Excellent’ onderscheiden en wordt gepubliceerd. 

Overig Is hoofdvakdocent viool, kamermuziek en orkestklas aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Tevens aanvoerder in Luxembourg bij de Solistes Européens. Janet heeft altijd veel kamermuziek gespeeld, was jarenlang lid van de Salzburger Solisten en ook primarius van het Dufy Kwartet.