Componist Willem Jeths had al twee pianoconcerten op zijn naam staan: zijn Eerste pianoconcert uit 1994 en zijn Tweede, Fas/Nefas, uit 1997. Het afgelopen jaar werkte hij aan nummer drie. ‘Scorching Passions’ heet het nieuwe stuk dat hij opdroeg aan solist Ellen Corver. Op 2 mei brengt zij het werk met het Residentie Orkest onder leiding van Antony Hermus in première tijdens het slotconcert van Dag in de Branding. Joep Christenhusz sprak voor Dag in de Branding speciaal met Willem Jeths over zijn nieuwste werk.

Hoe kwam het na bijna dertig jaar toch nog tot een Derde Pianoconcert?

“De directe aanleiding was een ontmoeting met Ellen. Ik kwam haar tegen in Italië, waar we beiden veel te vinden zijn. Toen ze me vroeg of ik niet een keer een concerto voor haar wilde schrijven, hoefde ik niet lang na te denken. Ik heb meteen ja gezegd.”

Hoe dat zo?

“Ik ken Ellen al veertig jaar en ik heb haar altijd een fantastische pianist gevonden. Ze heeft een grondige kennis van avant-garde muziek, onder meer dankzij haar nauwe samenwerking met Stockhausen, maar ze is ook goed thuis in het klassieke repertoire. In het verleden heeft ze veel muziek van mij gespeeld. Onder meer met haar Osiris Trio, waarvoor ik destijds mijn trio Chiasmos schreef. Ik ken haar als een pianist die eigenlijk alles kan. Ze is ritmisch heel precies, maar ze kan ook prachtig kleuren, fraseren en lange melodische lijnen maken. Dus ja, eigenlijk is ze de gedroomde solist.”

Wat kun je vertellen over het maakproces?

“Ik heb al met al bijna anderhalf jaar aan dit concerto gewerkt. Lang voor mijn doen. Ik heb met de noten geleefd, maar er eerlijk gezegd ook best mee geworsteld. Het pianoconcert is een genre met een hoog soortelijk gewicht. Er zijn zoveel componisten die zich eraan gewaagd hebben. Bovendien had ik er zelf ook al twee geschreven, dus wat doe je dan met een derde. Dat vond ik best een uitdaging.”

In welk opzicht verschilt je Derde pianoconcert van zijn voorgangers?

“Uiteindelijk is ‘Scorching Passions’ een reactie geworden op mijn Tweede pianoconcert, Fas/Nefas. Dat was een vrij onconventioneel stuk, erg gericht op klankexperiment. De solist speelde met de handen in het binnenwerk en met stokken op de snaren. Met Ellen kwam ik al vrij snel overeen dat we die kant niet op wilden. Ze zei: beste Willem, ik heb helemaal geen zin om in de snaren te moeten grijpen, schrijf alsjeblieft gewoon voor het zwart-wit van de toetsen. Dat was ik helemaal met haar eens. ”

Waar komt de zinderende titel, ‘Scorching Passions’ vandaan?

Mijn concerto gaat over de liefde, letterlijk over ‘verzengende passies’. In de drie delen heb ik verschillende facetten van verlangen willen verklanken, aan de hand van archetypische vrouw-figuren. Al in een vroeg stadium wist ik dat ik iets wilde doen met Alecto, een van de drie furiën uit de Griekse mythologie. Dat beeld van een ongenaakbare, hardvochtige vrouw bleef me bij. Het resoneerde voor mij sterk met Puccini’s Turandot, ook zo’n op wraak beluste ijskoningin die de liefde in eerste instantie afwijst. Maar gaandeweg transformeert mijn vrouwfiguur. Aanvankelijk tot een oogverblindende femme fatale die geadoreerd wil worden, maar uiteindelijk tot de belichaming van de ware liefde, totdat de dood erop volgt.

Joep Christenhusz

De foto van Willem Jeths is gemaakt door Andreas Terlaak.