Artist in residence Stefan Jackiw
‘Muziek gaat om kwetsbaarheid, niet om onaantastbaarheid’
Voor violist Stefan Jackiw (1985) was de uitnodiging een no-brainer: komend seizoen is hij artist in residence bij het Residentie Orkest. De internationaal gevierde Amerikaanse solist strijkt neer in Den Haag met zijn favoriete muziek op het programma en hardloopschoenen in de koffer. Klaar om de stad te verkennen en zijn relatie met het orkest verder te verdiepen.
Een viool als cadeau
Stefan groeide niet op in een muzikale familie. Zijn ouders waren theoretisch natuurkundigen die toevallig graag naar klassieke muziek luisterden en Stefan luisterde mee. Hij begon min of meer per ongeluk met vioolspelen toen hij er eentje cadeau kreeg. Zijn eerste lessen weet hij nog goed: ‘Er zat gekleurde tape op de snaren zodat we wisten wat we met onze vingers moesten.’ En al vond hij de lessen leuk, hij had ook veel andere interesses. ‘Mijn jeugd draaide niet alleen om mijn viool.’
Eerst het talent, daarna de passie
Rond zijn negende werd duidelijk dat Stefan talent had, maar pas jaren later groeide vioolspelen uit tot een echte passie. Muziek werd steeds belangrijker in zijn leven. Als tiener werd hij lid van een jeugdorkest en ging hij naar muzikale zomerkampen. Stefan nam zijn academische carrière serieus, eerst op de middelbare school en later op Harvard, maar bleef daarnaast intensief vioolspelen aan het New England Conservatory in Boston. Daar kreeg hij les van Donald Weilerstein. Die periode omschrijft Stefan als een transformatie: ‘Hij heeft mij niet alleen muzikaal veranderd, maar ook als mens.’
Kwetsbaarheid in plaats van onaantastbaarheid
Stefan had altijd geleerd dat vioolspelen gaat om technische perfectie en virtuositeit. Weilerstein draaide dat om: de musicus staat volgens hem juist in dienst van de muziek. ‘Hij legde de nadruk op kwetsbaarheid in plaats van onaantastbaarheid. Jezelf durven laten zien, ook voor een publiek van tweeduizend man. De beste uitvoeringen zijn niet alleen technisch sterk, maar vooral menselijk.’ Toch blijft de drang naar perfectie bestaan, zeker tegenover collega-musici. ‘Die emoties bestaan naast elkaar en werken elkaar soms tegen. Dan herinner ik mezelf aan mijn menselijkheid: ik ben niet perfect, en toch ga ik het podium op. Daar gaat het om.’
Ontmoet onze artist in residence Stefan Jackiw in onze serie Viool in de spotlight. Samen met drie andere topviolisten, waaronder de Nederlandse ster Simone Lamsma, worden de mooiste vioolcomposities tot leven gebracht. Een serie om van te houden! – Vier concerten vanaf € 117,-.
"Stefan is al diverse keren bij ons geweest en deze residence is een logische vervolgstap in onze muzikale vriendschap. Hij heeft een ongelooflijke techniek en een glasheldere, rijke klank die nooit vertroebelt."
- Sven Arne Tepl, algemeen en artistiek directeur Residentie Orkest
Veel te dure viool
Sinds een jaar bespeelt Stefan de ‘Rossi’, die de vermaarde cello- en vioolbouwer Domenico Montagnana rond 1730 maakte in Venetië. Hij ontdekte de viool in een winkel in New York en voelde direct een klik, iets vertrouwds. ‘Maar natuurlijk was hij veel te duur.’ Hij mocht het instrument een jaar lenen als hij binnen die tijd een koper vond. Gelukkig gebeurde dat net op tijd. ‘Ik heb heel veel geluk gehad en ben er ontzettend blij mee. Iedere musicus zoekt een bepaald geluid, en deze viool was wat ik zocht. Hij is veelzijdig, laat zich goed nuanceren en voelt vertrouwd en vernieuwend tegelijk.’
Stefan’s Sessions
Omdat hij veel te danken heeft aan zijn eigen docenten, ziet Stefan lesgeven als een belangrijk onderdeel van zijn werk, ook tijdens zijn residency bij het Residentie Orkest en Koninklijk Conservatorium. ‘Af en toe kom je een geniale autodidact tegen, maar de meeste musici bouwen hun leven in de muziek op dankzij goede docenten.’ Tijdens de pandemie begon hij met Stefan’s Sessions, een gratis online lessenreeks om vioolonderwijs toegankelijker te maken. Lesgeven is voor hem niet alleen inspireren en kennis doorgeven, maar ook zijn eigen begrip verdiepen. ‘Door muziek uit te leggen, begrijp ik het zelf beter. Ook als ik iets al honderd keer heb gespeeld.’
Tekst gaat verder onder de foto.
Groots én intiem
Toen Stefan werd gevraagd als artist in residence hoefde hij geen seconde na te denken. Hij werkt graag met chef-dirigent Jun Märkl en heeft goede herinneringen aan eerdere concerten met het Residentie Orkest. Ook over Amare is hij enthousiast: ‘Soms ben je in een zaal in gevecht met de akoestiek, maar Amare verstaat de kunst om zowel groots als intiem te zijn.’ Het programma spreekt hem aan, met onder meer Prokofjevs Tweede vioolconcert, een werk met grote persoonlijke betekenis. ‘Het is sprookjesachtig donker en teder tegelijk. Een van de mooiste stukken die ooit voor de viool is geschreven.’
Precies het goede moment
Voor Stefan komt zijn residency bij het Residentie Orkest op precies het goede moment: ‘De afgelopen jaren heb ik veel geleerd, ook wat betreft lesgeven. Het niveau bij het orkest ligt hoog, en ik heb het gevoel dat ik genoeg te bieden heb om mijn residency echt inhoud te geven.’ Daarnaast heeft hij zin om Den Haag te ontdekken, vooral de vele restaurants. En voor een fervent hardloper als Stefan is het vlakke, wandelvriendelijke Nederland ideaal: ‘Overal waar ik kom, loop ik hard, en Den Haag is de perfecte plek voor een rondje.’